Η πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών αντιμετωπίζει σήμερα ένα δίκερο πρόβλημα χρέους. Ο σύγχρονος μέσος Έλληνας χρωστά τόσο στο δημόσιο –εφορία, ασφαλιστικά ταμεία-, όσο και στον ιδιωτικό τομέα, δηλαδή στις τράπεζες. Ως πιστωτής το κράτος λαμβάνει πληθώρα μέτρων εκτέλεσης εναντίον του πολίτη/οφειλέτη, όπως κατασχέσεις χρημάτων από τραπεζικούς λογαριασμούς ή ειδοποιητήρια κατασχέσεων ακινήτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο οφειλέτης του δημοσίου ταμείου έρχεται αντιμέτωπος ακόμα και με την προσωποκράτηση.

chal1Από την άλλη μεριά, ο υπερχρεωμένος δανειολήπτης, αυτός δηλαδή που χρωστά στις τράπεζες, έχει πλέον μπροστά του τρεις οδούς επιλογών. Η πρώτη είναι η πιο σίγουρη, αλλά και η πιο χρονοβόρα και κοστοβόρα. Πρόκειται για την υπαγωγή στη διαδικασία του Ν.3869/2010, δηλαδή το νόμο Κατσέλη. Με μέσο όρο αναμονής τα δέκα έτη, ο δανειολήπτης επιτυγχάνει με την προσωρινή διαταγή –που εκδικάζεται κατά μέσο όρο μέσα σε δύο μήνες με ένα χρόνο από την κατάθεση της αίτησης- τη συντήρηση της περιουσιακής του κατάστασης και την υποχρέωση καταβολής μίας μικρής δόσης.

Η δεύτερη επιλογή του είναι να ακολουθήσει το σύντομο, ευέλικτο και δεσμευτικό δρόμο της διαμεσολάβησης, μίας διαδικασίας δηλαδή που κοστίζει ελάχιστα και οδηγεί σε «άμεσο» και εύλογο κούρεμα των δανείων και η οποία σφραγίζεται από την παρουσία δικηγόρων και διαπιστευμένων διαμεσολαβητών που υποχρεούνται εκτός των άλλων να αποφασίζουν κατά το επιεικέστερο και το λογικότερο.

Στον αντίποδα αυτών των λύσεων έρχεται ο τρίτος ελκυστικός, αλλά ουσιαστικά ακανθώδης δρόμος της προτεινόμενης από τον Κώδικα Δεοντολογίας των Τραπεζών διαδικασίας. Στην περίπτωση αυτή, με τη σχεδόν ρητή απαγόρευση της παρουσίας δικηγόρου, ο απελπισμένος δανειολήπτης θα καταθέσει στο «ειδικό σημείο επικοινωνίας» που θα υπάρχει σε κάθε πιστωτικό κατάστημα, την «κατάσταση» της περιουσίας του. Ειδική επιτροπή της τράπεζας θα κρίνει αν ο δανειολήπτης μπορεί να χαρακτηριστεί «συνεργάσιμος», προσδιορίζοντάς του μονομερώς, τις «εύλογες δαπάνες διαβίωσης» εκείνου και της οικογένειάς του. Η συνεργασιμότητα θα δοκιμαστεί πολλές φορές και το πιστωτικό ίδρυμα θα έχει πρόσβαση σε όλες τις λεπτομέρειες της ιδιωτικής του ζωής. Το «οικονομικό πλάνο» που θα του προταθεί θα περιέχει μεν μείωση του επιτοκίου δανεισμού ή και του ποσού του κεφαλαίου, αλλά και τον πρόσθετο όρο της εμπράγματης εξασφάλισης της τράπεζας με την προσημείωση υποθήκης στην υπόλοιπη περιουσία του, ή την παραχώρηση της κυριότητας του ακινήτου στο οποίο θα συνεχίσει να κατοικεί πλέον ως ενοικιαστής. Στις περιπτώσεις των επιτηδευματιών, το πιστωτικό ίδρυμα μπορεί να γίνει μέχρι και συνεταίρος του οφειλέτη.

Από τον Ιανουάριο του 2015 αίρεται η προστασία της πρώτης κατοικίας. Τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν πλέον την απειλή της κατάσχεσης είτε από το δημόσιο, είτε από τις τράπεζες ακόμα και για την πρώτη τους κατοικία. Συνεπώς υφίσταται η άμεση και πραγματική ανάγκη να παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαγραφής οφειλόμενων κεφαλαίων, δηλαδή να υπάρξει η δυνατότητα ουσιαστικής πτώχευσης των νοικοκυριών, όπως και των επιχειρήσεων. Η εν λόγω πτώχευση θα συνοδεύεται από την μνεία της διαφύλαξης της πρώτης κατοικίας του δανειολήπτη και την διαγραφή των χρεών του, ώστε η ελληνική κοινωνία και οικονομία να επανεκκινήσει πλέον πάνω σε υγιείς βάσεις. Οι σκελετοί από τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών δεν πρόκειται να εξαφανιστούν από την ουσιαστική διαιώνιση ενός αδύνατου προς επίλυση προβλήματος. Διότι, ό,τι και εάν συμβεί «ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος».

Ερωτάτε, σας απαντούμε για κρίσιμα νομικά ζητήματα:
Η δικηγόρος δρ Χριστίνα Χαλανούλη σας απαντά για επίκαιρα νομικά θέματα. Αυτή την εβδομάδα μπορείτε να στείλετε ερωτήσεις σχετικά με ζητήματα δανείων (υπαγωγή στο νόμο Κατσέλη, εγγυητές δανείων, επιχειρηματικά δάνεια, εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών).

*Δημοσιεύτηκε στο Kontra News στις 3.10.2014.